Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Başdanışmanı Mehmet Uçum’dan AİHM’nin Kavala kararına tepki
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başdanışmanı Mehmet Uçum, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Osman Kavala hakkında verdiği ihlal kararına sert tepki gösterdi. Uçum, AİHM kararlarının ulusal mahkemeler üzerinde hiyerarşik bir bağlayıcılığının bulunmadığını savunarak, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) taraf olma durumunu ve AİHM’e bireysel başvuru imkanını yeniden değerlendirebileceği mesajını verdi.
Uçum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada AİHM Büyük Dairesi’nin Kavala kararı ile Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye Raportörü Nacho Sánchez Amor’un değerlendirmelerini eleştirdi.
Açıklamasını “AİHM de, Amor da haddini bilsin!” başlığıyla paylaşan Uçum, ulusal yargının hem ülke içindeki güç odaklarından hem de dışarıdaki kurum ve mercilerden bağımsız olması gerektiğini ifade etti.
Uçum: AİHM ulusal mahkemelerin üzerinde değil
AİHM’nin bir derece mahkemesi veya ulusal mahkemelerin üzerinde hiyerarşik bir yargı mercii olmadığını belirten Uçum, AİHM denetiminin de hiyerarşik denetim olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.
Uçum, uluslararası sözleşme ve kararların ulusal yargının bağımsızlığını ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamayacağını belirterek, “Asıl olan ulusal yetkilerdir, uluslararası düzenlemeler ve kararlar talidir” ifadelerini kullandı.
AİHM kararlarının ulusal mahkemeler açısından doğrudan ve kesin bir hukuki sonuç doğurmadığını öne süren Uçum, ihlal kararlarının ancak ilgili yargılamanın iadesi süreci kapsamında ele alınabileceğini söyledi.
Uçum ayrıca, yeniden yargılama yapılması halinde ulusal mahkemelerin AİHM kararının gerekçesini değerlendirebileceğini ve sonucunda önceki kararını koruyabileceği gibi yeni bir hüküm de kurabileceğini savundu.
“İhlal kararlarına uyup uymama yetkisi milli mahkemelere ait”
AİHS’nin 46. maddesinin AİHM kararlarının ulusal yargı bakımından “esastan kesin bağlayıcı” olduğu şeklinde yorumlanmasına karşı çıkan Uçum, bunun milli yargının asli niteliğini zedeleyeceğini ileri sürdü.
Uçum, “İhlal kararlarına uyup uymama yetkisi ilgili milli mahkemelere aittir” dedi.
Uluslararası kurumların Türk yargısına talimat vermesinin kabul edilemeyeceğini belirten Uçum, Türkiye’de yargı bağımsızlığının korunması gerektiğini ifade etti.
Amor’a sert sözlerle tepki
Uçum, AP Türkiye Raportörü Nacho Sánchez Amor’un Kavala kararı sonrasında yaptığı açıklamaları da eleştirdi.
Amor’un açıklamalarını “küstah ve asılsız” olarak nitelendiren Uçum, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanı’na yönelik ifadelerin kabul edilemeyeceğini söyledi.
Uçum ayrıca Avrupa ülkelerini ırkçılık, yabancı düşmanlığı, İslam karşıtlığı ve mülteci hakları konusunda eleştirerek, AİHM kararlarının uygulanmasında Batı ülkelerinin çifte standart sergilediğini öne sürdü.
“Türkiye AİHS ve AİHM seçeneğini gözden geçirebilir”
Uçum’un açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise Türkiye’nin AİHS ve AİHM sistemiyle ilişkisine yönelik değerlendirmesi oldu.
AİHM’nin Türkiye aleyhine “siyasi hesaplarla” karar vermeye devam etmesi halinde Türkiye’nin AİHS’ye taraf olma durumunu ve AİHM’e bireysel başvuru imkanını gözden geçirmesinin kaçınılmaz hale gelebileceğini savunan Uçum, böyle bir gelişmenin AİHM sisteminin geleceği açısından da sonuçlar doğuracağını ileri sürdü.
Uçum, Türkiye’nin AİHM kararlarına yönelik eleştirilerini sürdürürken, Kavala hakkında verilen son kararın ardından Ankara ile Avrupa kurumları arasındaki hukuki ve siyasi tartışmanın daha da yoğunlaşabileceği mesajını verdi.
