Hürmüz Boğazı’nda Yeni Dönem: İran ve Umman Geçici Deniz Koridoru İçin Anlaştı
İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz ulaşımının yeniden sağlanması amacıyla aşamalı bir çerçeve üzerinde mutabakata vardı. Plan kapsamında geçici ortak denizcilik koridoru oluşturulması ve boğazdaki mayınların temizlenmesi için ortak çalışma yürütülmesi öngörülüyor.
İran ile Umman, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin yeniden güvenli şekilde yürütülmesi için önemli bir adım attı.
Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi’nin Tahran ziyareti sırasında İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından iki ülke, geçici bir denizcilik koridoru oluşturulmasını içeren aşamalı bir çerçeve üzerinde ilerleme sağladı. İki ülkenin ortak açıklamasında, güvenli seyrüseferin yeniden başlatılması için teknik çalışmaların sürdürüleceği belirtildi.
Hürmüz’de geçici koridor oluşturulacak
İran ve Umman tarafından üzerinde çalışılan düzenlemenin temel unsurlarından biri, Hürmüz Boğazı üzerinden ortak geçici bir denizcilik koridoru oluşturulması.
Taraflar ayrıca boğazdaki mayınların temizlenmesine yönelik ortak bir projenin uygulanması konusunda da mutabakata vardı. Bu adımların, son dönemde bölgede yaşanan çatışmaların deniz ulaşımı üzerindeki etkilerini azaltması ve ticari gemilerin daha güvenli şekilde seyretmesini sağlaması hedefleniyor.
Umman Dışişleri Bakanı Busaidi, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada geçici koridorun ve güvenli deniz ulaşımına yönelik pratik düzenlemelerin kısa süre içinde duyurulmasını umduğunu belirtti.
Kalıcı güzergah için müzakereler devam edecek
İki ülke arasındaki anlaşma yalnızca geçici koridorla sınırlı kalmayacak. İran ve Umman, kalıcı bir denizcilik koridorunun oluşturulması ve Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimine ilişkin düzenlemeler üzerinde teknik görüşmeleri sürdürme kararı aldı.
Plan kapsamında bilgi paylaşımı, deniz trafiğinin yönetimi ve ilgili denizcilik ile güvenlik hizmetlerinin sağlanmasına yönelik ortak bir mekanizma oluşturulması da gündemde.
Taraflar ayrıca Körfez sularına kıyısı bulunan diğer bölge ülkeleriyle ortak görüşmeler yapılmasının önemine dikkat çekti. Ortak açıklamada uluslararası hukuka uyulması ve kıyı devletlerinin egemenlik haklarına saygı gösterilmesi gerektiği vurgulandı.
Haftalardır teknik görüşmeler yürütülüyordu
İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin nasıl düzenleneceğine ilişkin görüşmeler haftalardır devam ediyordu.
İran Dışişleri Bakanlığı daha önce müzakerelerde ilerleme sağlandığını ve iki ülkenin gemilerin kullanacağı güzergâh konusunda bir harita üzerinde anlaşmaya yaklaştığını açıklamıştı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de geçici düzenlemeye ilişkin teknik görüşmelerin sürdüğünü belirtmişti.
Umman ise haziran ayında Uluslararası Denizcilik Örgütü ile koordinasyon halinde, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için geçici bir denizcilik koridoru seçeneğinin oluşturulduğunu duyurmuştu.
Geçici düzenleme henüz nihai çözüm değil
İran ve Umman'ın ortak açıklaması, Hürmüz Boğazı'nda deniz ulaşımının tamamen normale döndüğü anlamına gelmiyor.
Taraflar, geçici koridorun ardından kalıcı bir sistem üzerinde çalışmaya devam edecek. Ortak açıklamada geçici koridorun kesin coğrafi güzergahı ve daha önce gündeme gelen geçiş düzenlemelerinin tüm ayrıntıları açıklanmadı.
Bu nedenle yeni düzenlemenin, boğazdaki deniz trafiğinin uzun vadeli yönetimine ilişkin müzakerelerin ilk aşaması olduğu değerlendiriliyor.
Geçiş ücretleri konusunda netlik yok
İran'ın daha önce Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için çeşitli hizmet ve geçiş ücretleri üzerinde çalıştığı yönünde açıklamalar yapılmıştı. Ancak İran ve Umman'ın son ortak açıklamasında belirli bir ücret oranına yer verilmedi.
Umman ise daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımının uluslararası hukuk ve seyrüsefer özgürlüğü ilkeleri çerçevesinde sürdürülmesini savunmuştu.
Dolayısıyla geçici koridorun uygulanmasıyla birlikte ücretlendirme, güvenlik hizmetleri ve gemi trafiğinin yönetimi gibi başlıkların da ilerleyen teknik görüşmelerde netleşmesi bekleniyor.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan ve dünya enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip bir deniz geçiş noktası.
Boğazda güvenli deniz ulaşımının yeniden sağlanmasına yönelik İran-Umman mutabakatı, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkiler açısından değil, küresel enerji ve deniz taşımacılığı açısından da yakından takip ediliyor.
İran ve Umman'ın yeni düzenlemeyi uygulamaya koymasının ardından, bölgedeki diğer kıyı ülkeleriyle yapılacak görüşmelerin ve kalıcı denizcilik sistemine ilişkin teknik müzakerelerin sürecin geleceğini belirlemesi bekleniyor.
